كاوش در فرهنگ و تاريخ ايران

فراگنر مي‌گويد كه در آن زمان مساله بر سر ريشه‌هاي آريايي انسان‌ها نبود. ايراني فقط كسي نبود كه برخاسته از سرزمين‌هاي باستاني ماد و فارس بوده باشد. ايراني هر آن كسي بود كه به فارسي روان سخن مي‌گفت. در آن هنگام زبان فارسي زبان مراودات تجاري و حمل‌ونقل در كل قلمروي پادشاهي بود؛ از آناتولي گرفته تا قفقاز و آسياي مركزي و سراسر هند، همگي به اين زبان سخن مي‌گفتند. ابوالقاسم فردوسي با اثر جاودان خود، «شاهنامه»، حس و آگاهي ملي را در ميان ايرانيان برانگيخت. اين اثر جزو گنجينه فرهنگي، ادبي و ملي ايران محسوب مي‌شود. فردوسي در قالب بيش از ۵۰ هزار بيت شعر ايرانيان مسلمان را با نياكان‌شان آشنا كرد. به گفته فراگنر، در شاهنامه چيزي با رنگ و بوي اسلامي نمي‌توان يافت، ولي اين اثر ناقض موازين اسلامي هم نيست. از آنجا كه وي از دوران پيش از اسلام سخن مي‌گويد، زبانش نيز يك زبان پاكيزه فارسي است و همين امر شاهنامه را به يك شاهكار زباني و ادبي بدل ساخته است. از نظر فراگنر اين اثر تاثيري غيرقابل توصيف بر فرهنگ و هويت ايراني گذارده است. در كنار شعر و ادب، بايد از دو عنصر ديگر نيز نام برد كه هويت ايراني را تشكيل مي‌دهند؛ اسلام و عرفان. از نظر فراگنر، اين عرفان بود كه نقشي مهم در تثبيت مذهب تشيع در ايران ايفا كرد.