اصلاحات، مصلحت، ضرورت

صرف نظر از اينکه اصطلاح «اصلاحات» همخوانی چندانی با اصطلاح «رفورم» فرنگی ندارد و در ادبيات علوم اجتماعی و سياسی جهان، بزرگترين انقلابيون نظری / عملی تاريخ، همچون خود کارل مارکس، را «رفورميست» می خوانند، و با اکتفا به محدودۀ معنائی تنگ همين اصطلاح در زبان فارسی و عالم سياست ايرانی، که نوعی تضاد بنيادين با «انقلاب» را تداعی کرده و بر جنبهء حرکت تدريجی و تصحيح کنندۀ اقدامات اجتماعی تأکيد می ورزد، مدت هاست که چون به عالم سياست ايران می نگرم می بينم اکثريت بزرگی از نيروهای متفکر سياسی ما خود را «اصلاح طلب» می دانند ـ به اين معنی که از «انقلاب» برای ايجاد تغييرات اجتماعی در ايران می پرهيزند و در جستجوی راه حل هائی هستند که «مدنی» (هم خانواده با «تمدن») خوانده می شوند. اما دقيق تر که می نگرم می بينم که شايد در جمع کثير اصلاح طلبان ايرانی اختلاف های ناظر بر ديدگاه و هدف بيش از آنی است که بتوان بی ذکر کردن نام گروه مورد نظر خود دربارهء اصلاح طلبی آن گروه سخنی گفت. در نتيجه اين پرسش سمج رهايم نمی کند که: «چگونه می توان طيف گستردۀ اصلاح طلبان را از لحاظ ديدگاه و هدف تقسيم بندی و اجزاء حاصل از آن را نام گذاری و تعريف کرد؟» يا، براستی، «اصلاح طلبان ايرانی چند گونه "هدف" را تعقيب نموده و می خواهند سيستم حاکم ...